Laboratorium mikrograficzne pozwala sprawdzić wewnętrzną budowę połączenia przewodu z terminalem. W tym celu wykonuje się przekrój poprzeczny zacisku, odpowiednio przygotowuje jego powierzchnię, a następnie rejestruje i analizuje obraz pod mikroskopem cyfrowym.

Badanie przekroju ujawnia elementy, których nie można wiarygodnie ocenić podczas standardowej kontroli wzrokowej. Pokazuje między innymi ułożenie żył przewodu, geometrię zacisku, położenie skrzydeł terminala oraz ewentualne odkształcenia. Dzięki temu pomaga wykrywać niezgodności procesu, analizować ich przyczyny i dokumentować jakość połączeń.

Samo wykonanie zdjęcia nie wystarcza jednak do oceny wyniku. Obraz i pomiary trzeba porównać z wymaganiami właściwymi dla konkretnego zestawienia terminala, przewodu i aplikacji.

Czym jest laboratorium mikrograficzne?

Laboratorium mikrograficzne to system przeznaczony do przygotowywania i analizowania przekrojów zaciśniętych końcówek przewodów. Badanie wykonuje się w obszarze zacisku przewodnika, czyli w miejscu, w którym skrzydła terminala obejmują żyły przewodu.

Podstawowy proces obejmuje:

1. pobranie i oznaczenie próbki,
2. przecięcie zacisku,
3. wyszlifowanie i wypolerowanie powierzchni,
4. oczyszczenie przekroju,
5. wykonanie obrazu cyfrowego,
6. przeprowadzenie pomiarów,
7. porównanie wyniku z kryteriami akceptacji.

W prawidłowo przygotowanym przekroju powinny być wyraźnie widoczne granice terminala, poszczególne żyły przewodu oraz przestrzenie powstałe wewnątrz połączenia. Obraz musi obejmować cały analizowany obszar i nie może być zniekształcony przez cięcie wykonane pod kątem, rysy albo pozostałości po obróbce.

Analiza mikrograficzna znajduje zastosowanie między innymi podczas zatwierdzania ustawień procesu, kontroli okresowej, diagnozowania przyczyn niezgodności oraz oceny stanu narzędzi zaciskających.

Jak przebiega badanie w laboratorium mikrograficznym?

1. Pobranie i oznaczenie próbki

Pierwszym krokiem jest pobranie próbki odpowiadającej celowi badania. Może to być zacisk wykonany podczas ustawiania aplikatora, element z kontroli okresowej albo próbka pobrana po wykryciu niestabilności procesu.

Przed rozpoczęciem analizy warto zarejestrować:

• numer terminala,
• typ i przekrój przewodu,
• numer partii komponentów,
• numer maszyny i aplikatora,
• datę wykonania próbki,
• ustawioną wysokość zacisku,
• dane operatora lub kontrolera,
• przyczynę wykonania badania.

Identyfikowalność próbki pozwala powiązać wynik z konkretną partią, ustawieniami procesu i używanym oprzyrządowaniem. Bez tych informacji nawet prawidłowo wykonany przekrój ma ograniczoną wartość diagnostyczną.

2. Ustawienie zacisku w uchwycie

Próbkę należy unieruchomić i ustawić prostopadle do tarczy tnącej. Miejsce wykonania przekroju powinno wynikać ze specyfikacji terminala lub obowiązującej instrukcji kontroli.

Cięcie pod kątem zniekształca geometrię przekroju. Może pozornie zwiększyć szerokość lub wysokość zacisku, zmienić obraz symetrii i utrudnić ocenę ułożenia żył. Dlatego stabilizacja próbki ma bezpośredni wpływ na wiarygodność wyniku.

3. Przecięcie zacisku

Zacisk przecina się za pomocą wysokoobrotowej tarczy tnącej. Operacja powinna przebiegać płynnie, bez nadmiernego dociskania próbki.

Nieprawidłowa technika cięcia może spowodować:

• przegrzanie materiału,
• deformację terminala,
• przesunięcie albo wyrwanie żył,
• powstanie głębokich rys,
• uzyskanie nierównej powierzchni.

Takie uszkodzenia są artefaktami przygotowania próbki, a nie rzeczywistymi wadami zacisku. Jeżeli powierzchnia została zdeformowana podczas cięcia, badanie należy powtórzyć na nowej próbce.

4. Szlifowanie i polerowanie przekroju

Po przecięciu powierzchnia wymaga wyrównania. Szlifowanie i polerowanie usuwa ślady po tarczy oraz pozwala uzyskać czytelny obraz granic terminala i żył przewodu.

Materiały ścierne dobiera się do rodzaju i wielkości próbki. Obróbkę można rozpocząć od materiału o większej ziarnistości, a następnie przejść do drobniejszej powierzchni polerującej.

Efektem powinien być:

• równy przekrój,
• gładka powierzchnia bez głębokich rys,
• wyraźny obraz żył przewodu,
• czytelna granica między przewodnikiem a terminalem,
• brak deformacji powstałych podczas przygotowania próbki.

5. Oczyszczenie powierzchni

Wypolerowaną powierzchnię należy oczyścić z osadów i pozostałości materiału. W systemie Wirmec do tego celu może służyć długopis czyszczący W202.

Oczyszczenie poprawia czytelność przekroju i kontrast między jego elementami. Preparaty oraz akcesoria należy stosować zgodnie z instrukcją producenta i właściwą dokumentacją bezpieczeństwa. Przed rejestracją obrazu powierzchnia powinna być czysta, sucha i pozbawiona śladów utrudniających obserwację.

6. Rejestracja obrazu pod mikroskopem cyfrowym

Przygotowaną próbkę umieszcza się pod mikroskopem cyfrowym. Następnie ustawia się powiększenie, ostrość i oświetlenie tak, aby obraz obejmował cały przekrój zacisku.

Zdjęcie powinno umożliwiać:

• rozpoznanie granic terminala,
• ocenę ułożenia żył,
• sprawdzenie geometrii skrzydeł,
• wykonanie wymaganych pomiarów,
• porównanie wyniku z dokumentacją techniczną,
• przypisanie obrazu do konkretnej próbki i raportu.

Warunki rejestracji warto ustandaryzować. Ułatwia to porównywanie wyników z kolejnych kontroli i ogranicza wpływ operatora na jakość dokumentacji.

7. Ocena wyniku i przygotowanie raportu

Ostatnim etapem jest analiza obrazu oraz porównanie uzyskanych wartości z kryteriami akceptacji. Nie istnieje jeden uniwersalny zestaw wymiarów odpowiedni dla wszystkich zacisków. Pierwszeństwo mają specyfikacja producenta terminala, wymagania klienta i zatwierdzony plan kontroli.

Raport powinien zawierać co najmniej:

• dane identyfikujące próbkę,
• zdjęcie przekroju,
• wyniki wymaganych pomiarów,
• zastosowane kryteria akceptacji,
• informację o użytym wyposażeniu,
• decyzję o zgodności albo niezgodności,
• dane osoby wykonującej kontrolę.

Co można ocenić na przekroju zacisku?

Zakres oceny zależy od konstrukcji terminala i wymagań określonych dla danego połączenia. Najczęściej analizuje się następujące cechy:

W bardziej szczegółowych specyfikacjach mogą pojawić się również pomiary odległości końców skrzydeł, kąta podparcia, długości podparcia albo wymiarów wypływki. Zakres raportu powinien odpowiadać dokumentacji właściwej dla kontrolowanego połączenia.

Jakie niezgodności wykrywa analiza przekroju zacisku?

Laboratorium mikrograficzne pomaga zidentyfikować problemy niewidoczne lub trudne do jednoznacznego rozpoznania z zewnątrz. Należą do nich przede wszystkim:

• asymetryczne uformowanie zacisku,
• nieprawidłowe położenie terminala względem narzędzi,
• zbyt mała albo zbyt duża kompresja przewodnika,
• nierównomierne rozmieszczenie żył,
• uszkodzenie lub przecięcie części drucików,
• nieprawidłowe zamknięcie skrzydeł terminala,
• nadmierne wypływki materiału,
• ślady nieprawidłowego ustawienia lub zużycia narzędzi.

Pojedynczy wynik pokazuje stan konkretnej próbki. Znacznie więcej informacji dostarcza analiza trendu. Powtarzająca się asymetria może wskazywać na problem z ustawieniem terminala, stempla lub kowadła. Niezgodność pojawiająca się okresowo może natomiast sugerować niestabilne podawanie terminala, zmienność materiału albo postępujące zużycie elementów roboczych.

Wyniku nie należy interpretować w oderwaniu od danych procesowych. Wysokość zacisku, numer aplikatora, partia terminali i wyniki wcześniejszych kontroli pomagają odróżnić przypadkową niezgodność od systematycznego problemu.

Sprawdź, jak wygląda prawidłowy zacisk

Pobierz plakat przedstawiający najważniejsze cechy poprawnie wykonanego połączenia zaciskanego. Wykorzystaj go jako pomoc dla operatorów i punkt odniesienia podczas kontroli wzrokowej.

Czy badanie mikrograficzne wystarcza do kontroli zacisku?

Analiza przekroju dokładnie pokazuje wewnętrzną strukturę zacisku, ale nie zastępuje pozostałych metod kontroli. Kompletny plan jakości może łączyć kilka uzupełniających się badań.

Pomiar wysokości pomaga szybko obserwować stabilność procesu, a test siły zrywania dostarcza informacji o wytrzymałości mechanicznej połączenia. Analiza przekroju odpowiada na inne pytanie: pokazuje, jak terminal i żyły zostały uformowane wewnątrz zacisku.

Dlatego dobór metod powinien wynikać z wymagań produktu, oceny ryzyka, wielkości produkcji i planu kontroli. Więcej rozwiązań wspierających ten proces znajduje się w kategorii urządzeń pomiarowych oraz urządzeń do pomiaru siły zagniatania.

Laboratorium mikrograficzne Wirmec W200

Wirmec W200 jest kompaktowym systemem do przygotowywania przekrojów poprzecznych zaciśniętych terminali.

• 
• 

Laboratorium mikrograficzne wraz z długopisem czyszczącym Wirmec W200

Laboratorium do wykonywania przekrojów poprzecznych zaciśniętych końcówek (terminali). Jest to kompaktowe i łatwe w obsłudze urządzenie. Procedura podzielona jest na trzy etapy: pierwszy polega na wykonaniu przekroju zacisku za pomocą wysokoobrotowej tarczy tnącej, drugi etap to polerowanie z użyciem tarczy ściernej o różnej gradacji oraz oczyszczenie próbki z osadów. Trzeci etap stanowi rejestracja obrazu przy użyciu mikroskopu cyfrowego. Urządzenie jest dostarczane z oprogramowaniem do zarządzania obrazami.

Długopis służy do oczyszczania powierzchni przekroju zaciśniętej końcówki (terminala) w warunkach pełnego bezpieczeństwa.

Procedura obejmuje trzy podstawowe fazy:

1. przecięcie zacisku za pomocą tarczy tnącej,
2. polerowanie i oczyszczenie powierzchni,
3. rejestrację przekroju za pomocą mikroskopu cyfrowego.

Urządzenie łączy funkcje cięcia i polerowania próbki. System jest dostarczany z oprogramowaniem do zarządzania obrazami, natomiast długopis czyszczący W202 służy do przygotowania powierzchni przed rejestracją przekroju.

Przy wyborze laboratorium warto ocenić nie tylko sam zakres obsługiwanych próbek, lecz także ergonomię mocowania zacisku, dostępność materiałów eksploatacyjnych, sposób archiwizacji wyników oraz możliwość ustandaryzowania pracy operatorów. Rozwiązanie powinno odpowiadać rodzajom terminali, częstotliwości kontroli i wymaganiom dokumentacyjnym obowiązującym w zakładzie.

W200 uzupełnia inne rozwiązania z obszaru kontroli jakości zagniatania. Informacje o pozostałych technologiach producenta znajdują się również w przewodniku po rozwiązaniach Wirmec do obróbki przewodów.

FAQ – najczęściej zadawane pytania

Podsumowanie

Badanie w laboratorium mikrograficznym obejmuje pobranie i oznaczenie próbki, przecięcie zacisku, polerowanie, oczyszczenie powierzchni, rejestrację obrazu oraz porównanie wyniku z wymaganiami technicznymi.

Prawidłowo przygotowany przekrój pozwala wykrywać niezgodności niewidoczne podczas kontroli wzrokowej, analizować przyczyny niestabilności procesu i oceniać stan narzędzi. Nie powinien być jednak interpretowany samodzielnie. Najbardziej wiarygodny obraz jakości połączenia daje połączenie mikrografii z pomiarem wysokości zacisku, testem siły zrywania, kontrolą wzrokową i analizą danych procesowych.

Autor

Magdalena Wysocka

Specjalistka marketingu z wieloletnim doświadczeniem w branży technicznej i B2B. Entuzjastka sztucznej inteligencji, porządku i strategicznego podejścia w komunikacji.

To też może Ci się spodobać…